Skip to main content

Screenen: ja of nee?

Het maken van een keuze voor wel of geen prenatale screening is moeilijk. Want wat als het resultaat slecht nieuws brengt?
Het is belangrijk dat je keuze past bij je eigen gevoel en ideeën over zwangerschap, levenswijze, waarden en normen. 
Als je ondersteuning nodig hebt in het maken van een keuze kan je terecht bij je huisarts, gynaecoloog of vroedvrouw, maar ook bij Fara.

Screenen: waarom wel?

Een prenatale screening kan je meer informatie geven over je ongeboren kind. Precies daarom gaan veel ouders in op het aanbod voor prenatale testen. Maar voor je beslist kan je best even stilstaan bij de redenen waarom je dit wil doen:

  • Uiteraard wil je graag de geruststelling dat met je kindje alles OK is. Besef wel dat een screening hierover geen definitief uitsluitsel geeft. Het resultaat van een screening is immers altijd slechts een kansberekening!
  • Het kan ook zijn dat je omwille van je leeftijd of bestaande erfelijke aandoeningen in de familie reden hebt om aan te nemen dat je kindje meer risico loopt op een aandoening. Je wil dit graag weten.
  • Het kan zijn dat je voor jezelf al hebt uitgemaakt dat je de zwangerschap wil afbreken als je kindje een afwijking heeft. Dat is uiteraard een goede reden om de screening te laten doen.
  • Het kan echter ook zijn dat je de zwangerschap sowieso wil behouden, maar dat je graag op voorhand wil weten dat er iets niet helemaal in orde is met je kindje. Bijvoorbeeld om je beter voor te bereiden om de extra noden van je kind. 
Een kind met Downsyndroom zou te belastend zijn voor mij. Met prenataal onderzoek kunnen ze bepalen of mijn kind Downsyndroom heeft. Van die mogelijkheid wil ik dan ook graag gebruik maken.
Anja

Tijdens (of al vóór) de zwangerschap zijn er met andere woorden 3 belangrijke beslissingen die moeten worden genomen:

  1. Kies je voor bepaalde vormen van prenatale screening of niet?
  2. Kies je voor diagnostisch testen: wanneer wel en wanneer niet?
  3. Wat doe je bij slecht nieuws: voortzetten of afbreken van de zwangerschap?

Screenen: Waarom niet?

Het aanbod van de screeningstesten leek aantrekkelijk: je had er niets mee te verliezen, dacht ik aanvankelijk. Maar toen ik erover nadacht, bleek ik er ook niets mee te kunnen winnen. Ik wil helemaal niet voor de keuze tot afbreking komen te staan.
Kristien, zwanger van tweede kind

Een prenatale screening kan je geruststellen, maar het kan je ook nodeloos ongerust maken als de kans op een afwijking groter blijkt dan gemiddeld. In dat geval kom je immers voor een nieuwe beslissing te staan: wil je verder onderzoek laten doen? En als dat onderzoek een ongunstige uitslag heeft: welke beslissing wil je dan nemen? Overweeg je het risico op een miskraam bij een vlokkentest of een vruchtwaterpunctie om zekerheid te hebben?

Een prenatale screening verhelpt een afwijkend resultaat niet. Door de evolutie van de medische wetenschap wordt de illusie gewekt dat alle ziekten of afwijkingen verholpen kunnen worden. Dat is niet het geval. Maar heeft je kindje een chromosomale afwijking zoals het syndroom van Down? Dan kan daar niets aan gedaan worden. Hoogstens kunnen een aantal gezondheidsrisico’s die met het syndroom gepaard gaan, verkleind worden.

  • Is prenatale screening verplicht?

    Een aantal prenatale testen wordt doorgaans standaard aangeboden. Denk maar aan een bloedonderzoek, de nekplooimeting, of de twintig weken echo.

    Deze testen zijn echter niet verplicht. Je mag deze weigeren indien je dat wenst.

Vragen die je kunnen helpen

  • Hoeveel willen jullie weten over jullie kindje voordat het is geboren?
  • Hoe zien jullie het leven met een kind met het Downsyndroom?
  • Hoe zou het voor het kindje zijn?
  • Hoe zien jullie het leven met een kind met een ernstige lichamelijke afwijking?
  • Hoe zou het voor het kindje zijn?
  • Hoe zou dit jullie gezinssituatie beïnvloeden?
  • Wat vinden jullie van het risico op een miskraam bij een vlokkentest of vruchtwaterpunctie?
  • Hoe kijken jullie aan tegen het eventueel afbreken van een zwangerschap?
  • Wanneer is voor jullie de ernst van een afwijking groot genoeg om een zwangerschapsafbreking te kunnen kiezen?
  • Hebben jullie ervaring met leven met (iemand met) een handicap?
  • Wat vinden jullie belangrijk in het ouderschap?
  • Welke waarden zijn voor jullie belangrijk?
  • Met wie kunnen jullie hierover spreken?
Bewust kiezen voor screening

Deze vragenlijst helpt je om je gevoelens en mening  over screening op een rij te zetten of om het gesprek met anderen aan te gaan.

Je kiest altijd

Eigenlijk kies je altijd. Kies je voor screening en kom je te weten dat je kindje een aangeboren afwijking heeft, dan heb je maar twee opties. Of je behoudt de zwangerschap, in de wetenschap dat je kindje misschien niet lang te leven heeft of in meer of mindere mate een handicap zal hebben. Of je beslist je zwangerschap af te breken.

Je kan ook beslissen dat je niet voor de keuze voor afbreking wil staan. Je kan met andere woorden beslissen om geen prenatale testen te laten doen. Ook dit is echter een keuze: je beslist immers dat je het ‘risico’ op een kindje met een handicap wil nemen, hoe klein of groot dat risico ook is.

Een goede keuze

Voor een goede keuze zijn er verschillende ankerpunten nodig: je vindt ze bij (de informatie van) de arts, bij jullie omgeving en vooral in jezelf. Daarnaast mogen we niet vergeten dat ook de samenleving door de maatschappelijke beeldvorming een zekere invloed heeft.

Wie kan mij helpen?

Je huisarts, gynaecoloog en/of vroedvrouw zullen je zo goed mogelijk proberen te helpen bij het nemen van een beslissing.

Heb je het gevoel dat je te veel informatie ineens krijgt, vraag dan of je de informatie ook schriftelijk kan meekrijgen, zodat je thuis alles nog eens rustig kan bekijken. Vraag eventueel ook een tweede gesprek.

Ook bij Fara kan je terecht met al je vragen omtrent prenatale testen en testresultaten. Deskundigen van Fara, die samenwerken met de centra voor menselijke erfelijkheid, luisteren, geven je informatie en helpen om jouw vragen te verduidelijken voor het volgende consult bij jouw eigen arts.