Skip to main content

WELKOM IN MOEDERLAND? Existentiële thema’s en zingeving in de begeleiding bij zwangerschapskeuzes

Tweejaarlijkse studiedag Fara vzw        

Kinderwens, zwangerschap en geboorte zijn existentiële ervaringen. Tegelijk zijn ze ook voorwerp van vele keuzes. Ouders maken deze keuzes op basis van complexe informatie, in een taal die niet altijd aansluit bij hun ervaring en in een zorgcontext die sterk gemedicaliseerd is. Tegelijk is er in zorg- en hulpverlening een (nieuwe) aandacht voor de plaats van zingeving en spiritualiteit, al is dat veelal beperkt tot chronische hulpverlening of zorg bij het levenseinde. Het doel van de studiedag is een brug te slaan tussen de existentiële ervaringen bij begin van leven aan de ene kant, en hulp- en zorgverlening aan de andere kant.

De dag is zowel theoretisch als praktisch opgebouwd, vanuit een multidisciplinaire invalshoek.

Programma

08u30                    Welkom met koffie

9u                          Inleiding door Fara vzw - Sindy Helsen & Katrien Ruytjens
                              Ervaringen bij Fara  en centrale vraagstelling van de dag

9u15                     Repliek door Inge van Nistelrooij
Over de plaats van zingeving en spiritualiteit in maternity care, vanuit zorgethisch perspectief

9u35                     Begripsverheldering door Johan Vander Vloet
Levensvragen en spiritualiteit in de wereld vandaag: wat bedoelen we eigenlijk? 

10u10                   Intermezzo: Jan Mertens over de existentiële bodem van leven zonder kinderen

10u20                   Koffiepauze – Koen van Loocke

10u40                   Spirituality and pregnancy – Susan Crowther
Changing perspectives on pregnancy care and choices (lezing in het Engels)

11u40                   intermezzo: Le Coeur a Marée Basse door Noëmi Willemen      

11u50                   ‘Op leven en dood’ – door Siebrecht Vanhooren
Kijken naar zwangerschapskeuzes vanuit de existentiële psychologie van Yalom

                     
12u40                   Lunch  -  signeersessie ‘Een kind beleven’ - Judith Cockx               

13u30-14.30        Workshops ronde 1

14.30u-14.45u      Koffiepauze

14u45 -15u45       Workshops ronde 2

15u45-16u            Afsluitende reflectie - Fara

Doelgroep

Vroedvrouwen, psychologen, sociaal werkers, artsen, docenten, pastores en medewerkers zinzorg

Over de sprekers

  • Inge Van Nistelrooij

    Inge Van Nistelrooij is zorgethica en universitair docent aan de master ‘Zorgethiek en Beleid’ aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht. Daar leidt ze samen met Joanna Wojtkowiak het project ‘Concerning maternity’, een onderzoeksproject naar onder meer de plaats van spiritualiteit in de zorg bij het begin van het leven.

    De openingsreflectie schetst aan de hand van zorgethische vragen de context van spiritualiteit in zorg bij begin van het leven.

  • Johan Van der Vloet

    Johan Van der Vloet is psycholoog en theoloog en doceert o.m. aan UCLL. Hij is auteur van het boek ‘Iedereen spiritueel’ (Halewijn, 2016) en is samen met Ilse Cornu en Fried’l Lesage schrijvende kracht achter het het boek ‘De Grote Levensvragen’ (Lannoo, 2018).

    In zijn presentatie laat hij zien hoe elke mens een zingevend of spiritueel vermogen heeft. Die zogenaamde spiritual capacities vormen de basis voor een nieuwe visie op zingeving en zinvinding als een universele uitdaging, ook voor zorg- en hulpverleners.

  • Susan Crowther

    Susan Crowther is vroedvrouw met praktijkervaring in vele landen, in het bijzonder in rurale gebieden. Ze is professor vroedkunde aan de Robert Gordon University in Aberdeen (Schotland) en zetelt in de editorial board van verschillende wetenschappelijke tijdschriften. Bij de International Confederation of Midwives (ICM) is ze verantwoordelijk voor het Research Standing Committee.

    De lezing geeft inzicht in de grote transformatieve kracht van zwangerschap en geboorte; een intuïtie die in alle culturen gedeeld wordt. Voor de Westerse gemedicaliseerde zorg leek deze spirituele betekenis lange tijd een ‘blinde vlek’. Aan de hand van wetenschappelijk onderzoek wordt de (her)nieuw(d)e aandacht voor spiritualiteit aangetoond.

  • Siebrecht Vanhooren

    Siebrecht Vanhooren is professor klinische psychologie aan de KULeuven. Hij doceert psychologische behandelingen, cliëntgerichte en existentiële psychotherapie aan bachelor- en masterstudenten. Hij heeft bijzondere interesse voor existentiële thema’s en betekenisgeving.

    In zijn lezing combineert hij wetenschappelijk empirisch onderzoek over existentiële ervaringen bij zwangerschapskeuzes met het denkkader van de existentiële psychologie en psychotherapie.

  • Jan Mertens

    Jan Mertens is germanist en stafmedewerker bij de Federale raad voor duurzame ontwikkeling. Hij is columnist oa. bij MO*Magazine en schrijft  een eigen blog. Hij heeft geen kinderen. Hij is een meester met taal en laat ervaren wat ‘existentieel’ in mensentaal betekent.

  • Noëmi Willemen

    Noëmi Willemen is seksuologe, historica en onderzoeker aan de Ecole de Sexologie et Sciences de la Famille (UCL). Ze is mama van twee kinderen. Ze tekent en schrijft op de blog Le coeur a maree basse, met een vurig pleidooi voor meer mensenrechten in zwangerschaps- en geboortebegeleiding. Ze geeft een ‘getekende’ inkijk in de geschiedenis van zwangerschapsbegeleiding de voorbije twee eeuwen en de plaats van spiritualiteit daarin.

  • Judith Cockx

    Judith Cockx is pastoraal theologe en vormingsmedewerker rond spirituele zorg in zorgvoorzieningen bij Cairos / CCV.  In haar doctoraatsonderzoek kwam ze tot interessante inzichten over de existentiële en spirituele beleving van toekomstige en prille ouders. Verder reikt ze in haar boek ‘Een kind beleven’ professionals handvaten aan om aandacht te hebben voor of ondersteuning te bieden bij de zingeving in deze ingrijpende levensfase.

  • Koen Van loocke

    Koen Van loocke is beeldend kunstenaar.

Over de workshops

  • Workshop 1: Rituelen als verbeelding van het onzegbare (Katleen Alen en Joanna Wojtkowiak)

    Rituelen en verhalen blijken bijzonder geschikt om zingeving te begeleiden of te stimuleren rond zwangerschap en geboorte. Het openstaan voor deze beeldtaal vraagt een zekere fijngevoeligheid, maar is tegelijk heel vanzelfsprekend. De workshop biedt tal van voorbeelden, ook na zwangerschapsafbreking en –verlies.

    Katleen Alen is stafmedewerker bij Fara en zelfstandig therapeut. Ze specialiseerde zich in ongeplande zwangerschap en begeleiding na abortus. Ze noemt zichzelf ‘zin-zoeker’ en is sterk geboeid door betekenisgeving via symbolen, verhalen en rituelen. Ze begeleidt bij Fara al jarenlang de gespreksgroep na abortus.

    Joanna Wojtkowiak is cultureel psycholoog en universitair docent aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht (NL) waar ze oa. rituele studies doceert. Recent nam ze samen met Inge van Nistelrooij het voortouw in ‘Concerning Maternity’ een onderzoeksproject naar betekenisgeving en existentiële thema’s bij begin van leven.

  • Workshop 2: Zingevende gespreksvoering  (Marjoleine Vosselman)

    Hoe ga je in gesprek met mensen die worstelen met vragen waar geen pasklare antwoorden voor zijn, maar die wel gepaard gaan met hartstochtelijke verlangens, intense gevoelens en existentiële verantwoordelijkheden? Veel zorgverleners ervaren ‘methodische onhandigheid’ als er zinvragen spelen. In deze workshop belichten we vier aspecten die concreet houvast bieden voor zingevende gespreksvoering: traagheid, ambivalentie, raadselachtigheid en waarden.

    Marjoleine Vosselman is psychologe en auteur van het boek ‘Zingevende gespreksvoering, helpen als er geen oplossingen zijn’ (Boom uitgeverij, 2013). Ze schreef samen met René van Leeuwen en Carlo Leget het veelgebruikte handboek ‘Zingeving in zorg en welzijn’ (Boom, Lemma 2016). Ze werkt als counselor bij Stichting VPSG – advies en begeleiding bij seksueel geweld, zingeving en geloofskwesties (NL).

  • Workshop 3: 'De vis op het droge'  (Katrien Ruytjens & Martijn Steegen)

    Hulp- en zorgverleners kennen zinvragen van binnenuit. Ethische vragen zijn vaak ingangspoort voor de existentiële dimensie van het zorgverlenen, maar ook ervaringen van ‘geraakt’ worden door betekenisvolheid, of betekenisloosheid. De workshop onderzoekt hoe zingeving een plaats krijgt in teams en coaching.

    Katrien Ruytjens is intervisor en lesgever ‘ethiek & zorg’ bij verschillende zorgorganisaties. Ze is bestuurder bij Fara vzw.

    Martijn Steegen is diensthoofd van de pastorale dienst van UZLeuven. Hij combineert zijn achtergrond in de theologie met een visie op spirituele zorg waaraan elke zorgverlener kan bijdragen.

  • Workshop 4: Ruimte voor het Onverwachte  (Sindy Helsen)

    ‘Ruimte voor het onverwachte’ biedt een bijzondere bril op datgene wat ons overkomt, zowel in het persoonlijke als professionele leven. Als zorgverlener proberen we vaak te controleren en te (be)grijpen, maar soms is het kwestie van ontvankelijk zijn. Aan de hand van enkele concrete casussen rond zwangerschapskeuzes onderzoeken we samen hoe ‘ruimte maken voor het onverwachte’ paradoxaal genoeg een houvast kan zijn, en hoe het de hulp- of zorgverleningsrelatie transformeert.

    Sindy Helsen is stafmedewerker bij Fara en zelfstandig psycholoog-psychotherapeut. Ze specialiseerde zich in waardengerichte counseling bij zwangerschapskeuzes.

  • Workshop 5: An ecology of pregnancy  (Susan Crowther)

    Deze workshop neemt het model van Susan Crowther ‘an ecology of birth’ ( in: S. Crowther & J. Hall (eds) (2017), Spirituality and childbirth, meaning and care at the start of life, Routledge NY), als startpunt van de reflectie. Het idee van een ‘ecologie’ als een samenspel van relaties en hun betekenis, wordt samen met de deelnemers toegepast op verwachting en zwangerschap.

Wanneer

Vrijdag 30 november 2018

Waar

Provinciehuis Leuven (Provincieplein 1, 3010 Leuven)

Kostprijs

De deelnameprijs bedraagt 100 euro. De inschrijving is pas definitief na overschrijving op rekeningnummer BE32 7364 0355 2602 BIC: KREDBEBB met vermelding ‘naam + Studiedag2018’.

Inschrijvingsformulier

Als mijn voorkeursopties voor ronde 1 of ronde 2 bezet zijn, wil ik graag deze workshop in de plaats.