Skip to main content

Een beslissingsproces begeleiden: een theoretisch kader

Hoe krijgt een beslissingsproces bij ongeplande zwangerschap vorm? We geven je een theoretisch kader. 

Wat is een goed beslissingsproces?

Een goed beslissingsproces

… exploreert alle dimensies van de keuzemogelijkheden;
… volgt het ritme van je cliënt of patiënt;
… staat stil bij de mogelijke impact van elke optie;
… leidt tot een keuze waar je cliënt of patiënt kan blijven achter staan;
… kan het risico op verwerkingsproblemen achteraf verkleinen.

Aandachtspunten

  • Daag je cliënt of patiënt uit om de tijd te nemen die zij nodig heeft. Let wel op de feitelijke tijdsdruk: niet alle opties blijven eindeloos open.
  • Misschien kan een schriftelijke weergave van het beslissingsproces een houvast bieden bij latere terugblik (bv. een dagboek, schema, brief…).
  • Negatieve gevoelens achteraf representeren niet noodzakelijk een verkeerde keuze.

Hoe aanpakken?

Je kan het beslissingsproces faciliteren, door structuur aan te brengen. We ontlenen ons model aan O'Connor et al. 

Zij benoemen volgende drie stappen om structuur aan te brengen:

1. Bepaal goed het probleem

Bij ongeplande zwangerschap

Ga na wat het precieze probleem is waar je cliënt op botst: vermoeden van zwangerschap? Hoe het nieuws vertellen aan partner, ouders…? Moeilijke beslissing?

Als het om de beslissing zelf gaat, achterhaal op welke elementen zij vastloopt: tijdsdruk? Druk van de omgeving? Haar relatie? Het ethische karakter van de keuze? Emotionele impact? Onvoldoende informatie over opties? ...

Aandachtspunten:

  • Neem voldoende tijd om het precieze probleem te exploreren. Ga er niet te snel van uit dat dit altijd de moeilijke keuze is, namelijk behoud of beëindiging van de zwangerschap.
  • Bij twijfel over het al dan niet zwanger zijn, adviseer je cliënt om zo snel mogelijk zekerheid te hebben over de zwangerschap en zwangerschapsduur. Blijf ook alert bij vals alarm.
  • Als het om de beslissing zelf gaat, begint hier je rol als counselor in het beslissingsproces. En het is in deze rol en dit proces dat deze online gids je ondersteunt.

Bij prenatale testen

Achterhaal goed wat de keuze is waar je patiënt voor staat: prenatale screening, prenatale diagnose of keuze rond behoud of afbreking van de zwangerschap?

Wat is binnen deze keuze het precieze probleem waar ze op botsen: verschil tussen de partners (qua beleving, keuze, verloop van proces...)? Het ethische karakter van de keuze? De emotionele impact? Informeren van de omgeving? Het tijdsperspectief? Onvoldoende informatie?

Aandachtspunten:

  • Soms zullen je patiënten de verschillende keuzes rond prenatale testen met elkaar verwarren. Moedig hen aan het traject keuze per keuze af te leggen.
  • Neem voldoende tijd om het precieze probleem te exploreren. Ga er niet te snel van uit dat dit altijd de moeilijke keuze is.

2. Exploreer alle opties

Exploreer bij ongeplande zwangerschap

  • de verschillende opties
    voortzetten van de zwangerschap (evt. ook via adoptie of pleegzorg) of abortus
  • de verschillende aspecten
    tijdsperspectief, persoonlijke beslissingsstijl, beleving van de zwangerschap, persoonlijke waarden en overtuigingen…
  • de verschillende perspectieven
    vrouw, partner,ongeboren kind, betekenisvolle anderen…

Exploreer bij prenatale testen

  • de verschillende opties
    • wel of niet screenen
    • wel of niet kiezen voor diagnostiek
    • voortzetten (evt. ook via adoptie, pleegzorg)
    • afbreken van de zwangerschap
  • de verschillende aspecten
    tijdsperspectief; persoonlijke beslissingsstijl, beleving van de zwangerschap, persoonlijke waarden en overtuigingen…
  • de verschillende perspectieven
    vrouw, partner, ongeboren ‘kind’, betekenisvolle andere,…

Aandachtspunten:

  • Benoem ook de opties, deelaspecten en perspectieven die je cliënt of patiënt onbesproken laat.
  • Neem het taalgebruik van je cliënt of patiënt rond het ongeboren kind over.

3. Verhelder de persoonlijke waarden

Ga met je cliënt en patiënt op zoek naar

... de waarde en betekenis die zij geeft aan de verschillende opties;
... welke elementen voor haar het meest belangrijk zijn;
... welke elementen het meest invloed zullen hebben op haar beslissing.

Aandachtspunten:

  • Help je cliënt en patiënt in de chaos van emoties en gedachten te komen tot een beperkte selectie van elementen die écht gewicht krijgen in haar beslissing. Op die manier breng je focus in haar beslissingsproces
Reflectie

Wat zou je overtuigen dat je cliënt een goed beslissingsproces heeft doorlopen?
Wanneer zou je het gevoel hebben dat je haar goed gecounseld hebt?
Tot hoe ver reikt jouw verantwoordelijkheid als counselor?

Bestel de online gids in zakformaat!

Heb je onze gids bij beslissingsprocessen liever in een tastbare versie? Dat kan! 
Bestel onze 'Tool voor hulpverleners' via onderstaande link.