Wettelijk kader

Een zwangerschap kan na 14 weken (of 12 weken na de bevruchting) beëindigd worden wanneer:

• de zwangerschap een ernstig gevaar vormt voor de gezondheid van de vrouw of

• vaststaat dat het kind zal lijden aan een uiterst zware, ongeneeslijke aandoening op het moment van diagnose.

Een tweede arts moet altijd betrokken worden bij de beoordeling. Het ziekenhuisbeleid is cruciaal, omdat de wet geen uiterste termijn of definitie van 'uiterst zware kwaal' geeft. Voorwaarden voor een zwangerschapsafbreking zijn:

1. de vrouw moet voldoende geïnformeerd zijn

2. haar vraag tot afbreking moet schriftelijk bevestigd worden

3. er moet een wachttijd van zes dagen worden gerespecteerd

Geen enkele zorgverlener kan verplicht worden deel te nemen (gewetensclausule), maar doorverwijzing is verplicht.

Resultaten bespreken

Emotionele impact:

• Maak ruimte voor de emotionele impact van het resultaat.

• Spreek een tijdsperspectief af voor het nemen van een beslissing.

• Bespreek wat het resultaat betekent voor de patiënt.

Risicocommunicatie:

Hoe interpreteert men het resultaat? Mogelijks helpt een andere manier van presenteren om het resultaat te begrijpen.

• Gebruik duidelijke numerieke en eventueel visuele voorstellingen.

• Zorg dat kansen vergelijkbaar zijn (bijv. 1/20 vs 1/5 → 1/20 vs 4/20).

• Overweeg spiegelen van kansen (1/150 vs 149/150).

Keuzeproces begeleiden

• Bespreek de opties (behoud of afbreken) evenwaardig.

• Zorg voor duidelijkheid over het beleid en de visie van het ziekenhuis.

• Ondersteun waar nodig met contact met specialisten, lotgenoten of verdere counseling.

• Bespreek ethische en existentiële aspecten:

  • Speelt geloofsovertuiging een rol in hun beslissing?
  • Zijn er ethische argumenten die bepalend kunnen zijn?
  • Welke betekenis geven ze aan dingen die onverwacht op hun (levens)pad komen? 

• Geef tijd om een beslissing te nemen, maar spreek wel een tijdsperspectief af.

Nazorg

Na de keuze voor behoud of afbreking heeft je patiënt of cliënt uiteraard nood aan een degelijke vorm van nazorg. 

Bij een keuze voor afbreking

• Wees beschikbaar voor vragen en gesprekken.

• Verwijs door naar de juiste contactpersonen (vroedvrouw, sociale dienst, psycholoog, huisarts, gynaecoloog, levensbeschouwelijke medewerkers).

• Bespreek praktische zaken: zoals afscheid, wettelijk mogelijke erkenning of begrafenis.

  • Hoe willen zij dit afscheid vorm geven? Wat is wettelijk mogelijk (inzake naamgeving, erkenning, begrafenis...?)
  • Wat zijn de verschillende opties in het betrokken ziekenhuis?
  • Welke verdere hulp kunnen ze hierbij krijgen (sociale en/of levensbeschouwelijke dienst...)?

• Verwijs naar ondersteunende organisaties zoals

  • Fara, Boven de Wolken, Berrefonds, Contactgroep Cozapo, Met Lege Handen, (rouw)therapeuten
  • Een volledig overzicht vind je op de 'Altijd wij'

• Tips en handvaten vind je ook op de KdG-website perinataal verlies.

Bij een keuze voor behoud

• Maak ruimte voor vragen, twijfels en angsten.

• Informeer over de zwangerschap, bevalling en eerste dagen na de geboorte.

• Bekijk of contact met lotgenoten gewenst is.

Zorg ook voor jezelf

Een zwangerschapskeuze door een medische diagnose is vaak emotioneel zwaar. Het kan je als hulpverlener of betrokken persoon raken. Dit is normaal. Zorg goed voor jezelf en weet dat Fara altijd beschikbaar is voor een luisterend oor.